ऐतिहासिक पैसा फंड काच कारखान्याच्या जमिनीच्या विक्रीला तीव्र विरोध
फुले शाहू आंबेडकर प्रतिष्ठानकडून मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे मागणी
तळेगाव दाभाडे : स्वदेशी चळवळीच्या इतिहासातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जाणारा तळेगाव दाभाडे येथील पैसा फंड काच कारखाना पुन्हा एकदा चर्चेत आला आहे. १९०८ साली लोकमान्य टिळक व अंताजी काळे यांच्या पुढाकारातून उभा राहिलेला हा कारखाना आजही स्वदेशी उद्योगांच्या प्रेरणेचे प्रतीक आहे. मात्र या ऐतिहासिक वारशाच्या जतनाऐवजी त्याची जमीन विक्रीस काढण्यात आली आहे. त्यामुळे या विक्रीला तीव्र विरोध होत असून, फुले शाहू आंबेडकर प्रतिष्ठानने मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांच्याकडे थेट हस्तक्षेपाची मागणी केली आहे.
कारखान्याचा ऐतिहासिक वारसा
पैसा फंड काच कारखान्याची स्थापना देशातील स्वदेशी उद्योगांना चालना देण्यासाठी करण्यात आली होती.
कारखान्याने विशेषतः रेल्वे सिग्नलसाठी लागणारी काच तयार करून देशभरात नाव कमावले.
या परिसरातच लोकमान्य टिळकांनी अण्णासाहेब विजापूरकर यांच्या माध्यमातून समर्थ विद्यालयाची स्थापना केली. आजही हे विद्यालय कार्यरत असून असंख्य विद्यार्थ्यांना शिक्षणाचा दीप देत आहे.
विक्रीसाठी परवानगीची मागणी
या कारखान्याच्या ६५ एकर क्षेत्रामधील तब्बल ७ हजार ३४४ चौ. मीटर जागा विक्रीसाठी काढण्यात आली आहे. सध्याचे विश्वस्त मंडळ धर्मदाय आयुक्तांकडे परवानगी मागत आहे. हा निर्णय ऐतिहासिक वारशाला तिलांजली देणारा असून, त्याला प्रतिष्ठानने ठाम विरोध दर्शवला आहे.
प्रतिष्ठानची भूमिका
प्रतिष्ठानचे अध्यक्ष व ज्येष्ठ स्वातंत्र्यसैनिक बाळासाहेब जांभुळकर आणि सचिव जयंत कदम यांच्या नेतृत्वाखाली मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांना निवेदन देण्यात आले.
निवेदनात म्हटले आहे की, “हा कारखाना व त्याची जमीन पुढील पिढ्यांसाठी प्रेरणादायी ठरावीत. त्यामुळे जमीन विक्रीस परवानगी दिली जाऊ नये.” या मागणीला तळेगाव व परिसरातील अनेक नागरिकांनी बिनशर्त पाठिंबा दर्शवला आहे.
नागरिकांची अपेक्षा
तळेगावकर नागरिकांचा ठाम विश्वास आहे की, पैसा फंड काच कारखाना केवळ एक औद्योगिक उपक्रम नव्हता, तर स्वदेशी व स्वाभिमानाचे प्रतीक होता. त्यामुळे या वारशाचे जतन करणे ही सरकार व समाज दोघांची जबाबदारी आहे. कारखान्याची जागा विक्रीला जाऊ नये, तर ती सांस्कृतिक व ऐतिहासिक स्मारक म्हणून जतन व्हावी, अशी अपेक्षा जनतेतून व्यक्त होत आहे.
प्रतिनिधी : गणेश नामदेव भेगडे (मो. ९९२१८०७०११)
