जागतिक साप दिन: साप संवर्धनासाठी एक पाऊल पुढे

जागतिक साप दिन: साप संवर्धनासाठी एक पाऊल पुढे

तळेगाव दाभाडे :१६ जुलै २०२५, हा जागतिक साप दिन** म्हणून साजरा केला जात आहे. सापांबद्दल जागरूकता वाढवण्यासाठी आणि त्यांच्या संवर्धनासाठी ही एक संधी आहे. नागरीकरणामुळे मानव-साप संपर्क वाढला आहे आणि त्यामुळे संघर्षही वाढले आहेत. तरीही, साप अनेक परिसंस्थांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत आहेत — उंदीर, कीटक यांसारख्या किटकांचे प्रमाण नियंत्रणात ठेवत.

समुदाय संवाद आणि जनजागृतीचे महत्त्व

समुदाय हे केंद्रबिंदू: सापांचे रक्षण हे स्थानिक पातळीवर संवादातून आणि जागरूकतेतून सुरू होते. स्थानिक लोकांना सापांविषयी माहिती दिल्यास संघर्ष टाळता येतात आणि सहअस्तित्व सुलभ होते.

निलेश संपतराव गराडे

वन्यजीव रक्षक मावळ संस्था चे संस्थापक यांनी ही संस्था यांच्या २२ सहकाऱ्यां सोबत उभी केली आणि यांनी वनविभाग च्या सोबत गेल्या दशकभरापासून सर्पसंवर्धन आणि वन्यजीव बचावाच्या कार्यात सक्रिय आहे. समाजाला शिक्षण देऊन आणि लोकांमध्ये जनजागृती करून, मानवी हल्ल्यामुळे मारल्या जाणाऱ्या सापांची संख्या मोठ्या प्रमाणात कमी करण्यात यश मिळाले आहे. आतापर्यंत टीमने शेकडो जनजागृती मोहिमा आणि कार्यशाळा विविध उद्योगांमध्ये, दुर्गम गावांमध्ये, शाळा, महाविद्यालये आणि इतर ठिकाणी घेतल्या आहेत. आतापर्यंत हजारो सापांचे यशस्वीपणे बचाव करण्यात आले आहे.

जागरूकता अत्यावश्यक: अजूनही अनेक लोकांना सापांचे पर्यावरणीय महत्त्व माहिती नाही. Wildlife Rescue Teams, आणि विविध स्थानिक संस्था व स्वयंसेवक समाजात साप संवर्धनासाठी काम करत आहेत. ते लोकांना सापांच्या फायद्यांविषयी शिकवतात आणि सुरक्षित सहअस्तित्वासाठी मदत करत आहेत.

* **सापदंशाचा धोका कमी करणे:** ग्रामीण भागांमध्ये सापदंश हा एक मोठा धोका आहे. योग्य माहिती आणि शिक्षण यामुळे सापदंश टाळता येऊ शकतो.

**साप संवर्धनातील आव्हाने*

साप-मानव संघर्ष: वाढते नागरीकरण यामुळे साप आणि माणसांमध्ये थेट संपर्क वाढतो, ज्यातून संघर्ष निर्माण होतो.

गैरसमज आणि भीती: सापांविषयीच्या चुकीच्या समजुती आणि भीती यामुळे संवर्धनाचे प्रयत्न अडथळले जातात.

सापदंशाचा धोका: जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार, दरवर्षी कोट्यवधी लोक सापदंशाने प्रभावित होतात

शिका आणि माहिती पसरवा: सापांविषयी सकारात्मक गोष्टी जाणून घ्या आणि इतरांनाही सांगा.

संवर्धनाला पाठिंबा द्या:Wildlife Rescue Teams,Snake Conservation Societies,आणि स्थानिक NGO यांसारख्या संस्थांना देणगी द्या किंवा स्वयंसेवक बना.

सहअस्तित्व प्रोत्साहित करा:साप आणि माणूस यांच्यात शांततेने सहअस्तित्व टिकवण्यासाठी शिक्षण आणि संवाद आवश्यक आहे.

NGO, स्थानिक संस्था आणि सामान्य नागरिकांच्या सहभागातून आपण एक अशी शाश्वत आणि समजूतदार दिशा घेऊ शकतो, जिथे माणूस आणि साप एकत्र गुण्यागोविंदाने नांदू शकतात.

– जिगर सोलंकी

वन्यजीव अभ्यासक

वन्यजीव रक्षक मावळ संस्था

प्रतिनिधी =गणेश नामदेव भेगडे. ९९२१८०७०११

सह्याद्री नामा