मावळात पर्यावरण संवर्धनासाठी मोठे पाऊल विदेशी वृक्षांच्या जागी स्थानिक प्रजातींची लागवड; सह्याद्री देवराई व उपवनसंरक्षक कार्यालयाचा करार
वडगाव मावळ, ३१ ऑगस्ट २०२५ पर्यावरण संतुलन राखण्यासाठी मावळ तालुक्यात आज एक ऐतिहासिक उपक्रमाची सुरुवात झाली. सह्याद्री देवराई संस्था आणि पुणे उपवनसंरक्षक कार्यालय (पुणे विभाग) यांच्यातील करारावर आमदार सुनील शेळके यांच्या प्रमुख उपस्थितीत स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या.
या कराराअंतर्गत सोमाटणे, गहुंजे आणि भंडारा डोंगर परिसरातील विदेशी जंगली वृक्ष हटवून त्यांच्या जागी स्थानिक भारतीय प्रजातींची वृक्षलागवड करण्यात येणार आहे.
विदेशी वृक्ष काढण्यामागचे कारण
गेल्या काही दशकांत मावळातील डोंगराळ पट्ट्यात मोठ्या प्रमाणावर विदेशी झाडे जसे की सबबाबूल, ग्लिरिसीडिया, सिल्व्हर ओक इ. वाढली आहेत. या झाडांचा विस्तार झाल्याने –
स्थानिक प्रजातींचे अस्तित्व धोक्यात आले.
जमिनीतील पाण्याचे संतुलन बिघडले.
मातीची धूप वाढली.
पक्षी व प्राण्यांचे अधिवास नष्ट होऊ लागले.
परिणामी परिसरातील जैवविविधतेवर नकारात्मक परिणाम झाला.
स्थानिक प्रजातींची लागवड – फायदे
या उपक्रमाअंतर्गत पिंपळ, वड, उंबर, कडुलिंब, आवळा, जांभूळ, आंबा अशा झाडांची लागवड होणार आहे. यामुळे –
पक्षी व प्राण्यांना नैसर्गिक अधिवास मिळेल.
जमिनीतील पाणी साठवण क्षमता वाढेल.
मातीची धूप कमी होईल.
हवेतील प्रदूषण शोषून घेण्याची क्षमता वाढेल.
स्थानिक जैवविविधतेला पुनर्जीवन मिळेल.
मान्यवरांची उपस्थिती व विचार
स्वाक्षरी प्रसंगी सह्याद्री देवराई संस्थेचे संस्थापक आणि सुप्रसिद्ध अभिनेते सयाजी शिंदे, तसेच पुणे उपवनसंरक्षक (उपविभाग) महादेव मोहिते उपस्थित होते.
आमदार सुनील शेळके यांनी यावेळी सांगितले –
> “भविष्यातील पिढ्यांसाठी स्वच्छ हवा, शुद्ध पाणी आणि हिरवेगार डोंगर जपणे ही आपली सामूहिक जबाबदारी आहे. स्थानिक प्रजातींच्या झाडांच्या लागवडीमुळे मावळातील जैवविविधतेला नवी ऊर्जा मिळेल.”
नागरिकांचा सहभाग अत्यावश्यक
या प्रकल्पाचे यश स्थानिक ग्रामस्थ, शाळा, महाविद्यालये व स्वयंसेवी संस्था यांच्या सक्रिय सहभागावर अवलंबून असेल. प्रत्येक नागरिकाने एक झाड लावून त्याचे संगोपन करण्याची जबाबदारी स्वीकारल्यास मावळ पुन्हा एकदा हिरवाईने नटलेले आणि पर्यावरणपूरक क्षेत्र म्हणून ओळखले जाईल.
हा उपक्रम मावळच्या विकासात आणि पर्यावरण संतुलन राखण्यात एक ऐतिहासिक टप्पा ठरेल, असा विश्वास सर्व मान्यवरांनी व्यक्त केला.
